Bijzondere collecties
Artis Bibliotheek
Over de bibliotheek
De bibliotheek van het Koninklijk Zoölogisch Genootschap "Natura Artis Magistra", de huidige Artis Bibliotheek, werd in 1838 gesticht. Deze bibliotheek werd ondergebracht in een door architekt G.B. Salm ontworpen gebouw (1868) aan de Plantage Middenlaan, dat samen met het 19e-eeuwse bibliotheekinterieur op de rijksmonumentenlijst staat. De opbouw en verdere uitbreiding van de collectie is vooral het werk geweest van de eerste directeur van Artis, de Amsterdamse boekhandelaar, drukker en uitgever G.F. Westerman (1807-1890).
In 1939 werd de bibliotheek overgedragen aan de Gemeente Amsterdam en werd daarmee eigendom van de Universiteit van Amsterdam. De Artis Bibliotheek maakt nu deel uit van de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam.
Over de collecties
De collectie is van groot belang als uitgebreide referentie-bibliotheek voor het onderzoek binnen de zoölogie, zoals: taxonomie, evolutie, dierpsychologie, geschiedenis, grondslagen en filosofie van de biologie. Daarnaast is de collectie belangrijk voor nagenoeg alle andere wetenschapsdisciplines vanwege de aanwezigheid van belangrijke algemene en interdisciplinaire werken (Aristoteles, Buffon, Darwin, e.d.) en voor het onderzoek naar de geschiedenis van de natuurwetenschappen (wetenschapsdynamica).
Als startpunt van de zoölogische systematiek geldt het jaar 1758, waarin de 10e editie van Linnaeus' Systema Naturae verscheen. De bibliotheek herbergt de tweede of derde collectie Linnaeana ter wereld. Linnaeus verwijst vaak naar nog oudere werken (bv. Rumphius, Seba, Merian); ook deze (en vele andere, oudere en recentere) zeldzame werken zijn aanwezig. Materiaal uit de Artis Bibliotheek wordt veelvuldig gebruikt voor tentoonstellingen en publicaties in binnen- en buitenland. Een recente steekproefsgewijze inventarisatie van de uniciteit van de boeken in de Artis Bibliotheek leverde een percentage unica (voor Nederland) van 40% op.
De collectie bevat circa 65.000 gedrukte werken, 80.000 prenten en plano's (drukwerk op ongevouwen blad, slechts aan één zijde bedrukt) , 3.000 handschriften en tekeningen en 100 parafernalia.
Digitale manuscripten op Photo CD
In samenwerking met het Expert Centre for Taxonomic Identification (ETI) zijn enkele unieke manuscripten en publikaties vastgelegd op Photo CD. Een van die cd's is het zgn. album Wonderen der Natuur van Jan Velten. Dit album maakt sinds het midden van de 19e eeuw onderdeel uit van de collectie. Dit unieke manuscript van rond 1700 is een amateuristisch beeldverhaal van de zeldzame dieren en rariteiten die in die tijd in het openbaar (o.a. in de menagerie van Blauw Jan) te zien waren. Het album bestaat uit ca. 200 tekeningen, aquarellen, gouaches en schetsen. Het manuscript bevond zich in een dusdanige deplorabele staat dat raadpleging, zonder dat dit beschadigingen met zich meebracht, niet meer mogelijk was. Met behulp van subsidies is het album in 1992/93 volledig geconserveerd en gerestaureerd.
Folianten
Bij een inventarisatie van de zich in de Artisbibliotheek bevindende folianten werd een Nederlandse druk van Siebolds opus magnum ‘Nippon’ aangetroffen. Het foliant is door Philipp gesigneerd. De Artisbibliotheek bezit tevens zijn beroemde ‘Flora Japonica’ en de ‘Fauna Japonica’.
De onderstaande verwijzing is een artikel dat een kort overzicht van zijn leven en zijn omvangrijke wetenschappelijke werken behelst , hopend dat hiermee Siebold als een van de belangrijkste wetenschappers in de Oost nooit vergeten zal worden.
Ladenkasten
In 72 ladenkasten in de Artisbibliotheek bevindt zich een collectie litho's en vroege foto's van de meeste groepen van
het dierenrijk inclusief de mens. Tevens zijn er verschillende platenboeken en atlassen vanaf 1600, maar voornamelijk uit de negentiende eeuw te vinden.
In de catalogus vindt u een beschrijving van de collectie. Een catalogus in typoscript van de inhoud van de ladenkast is beschikbaar op de Artis Bibliotheek.