Diensten
De zolders kraken!
De uitgeversfamilie Cohen. Nijmegen-Arnhem-Amsterdam, 1824-1951

De geschiedenis van de uitgeversfamilie Cohen begint bij de Nijmeegse leesbibliotheek annex boekhandel van Godert Ezechiël Cohen II (1803-1876) en volgt de zeven uitgeverijen die uit dit bescheiden bedrijf zijn voortgekomen. Vooral uitgeverij Gebr. E. & M. Cohen heeft met haar indrukwekkende fonds van circa 3500 uitgaven en haar zeer grote omzet tegen ook voor die tijd lage prijzen grote invloed uitgeoefend op het leesgedrag in Nederland. Bekende bestsellers waren De Negerhut van Oom Tom en De kleine Lord en de romans van Dickens en Walter Scott. Andere kleinzonen begonnen ook uitgeverijen: Cohen Zonen, Cohen's Boekhandel, Vennootschap Letteren en Kunst, en Erven Martin G. Cohen.
Miljoenen boeken
Godert E. Cohen kwam uit een familie van rijke tabakshandelaars, die hun fortuin in de Franse tijd verloren hadden. De Nijmeegse leesbibliotheek die hij in 1827 aan de Ganzenheuvel nr. 419 begon, groeit onder zijn leiding, die van zijn beide zonen en twee van zijn kleinzonen, uit tot een belangrijke uitgeverij, de Gebr. E. & M. Cohen te Nijmegen, Arnhem en Amsterdam. Naast het steunen van regionale (Gelderse) auteurs heeft de firma zich in hoofdzaak toegelegd op het brengen van goede Nederlandse en vertaalde literatuur. Bovendien bracht men wetenschappelijke werken en boeken met een praktische inslag. De educatieve werking die daarvan uitging kan moeilijk overschat worden: in de loop der jaren hebben vele miljoenen boeken van Gebr. E. & M. Cohen het Nederlandse lezerspubliek bereikt.
Amsterdam
De Gebr. E. & M. Cohen verhuisde in 1905 naar Amsterdam, ook toen al het centrum van het Nederlandse boekenvak. Tot 1941 zou de uitgeverij gevestigd blijven aan de Herengracht 326. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd dit joodse bedrijf geliquideerd. Na de bevrijding zette Esther Cohen, achterkleindochter van de oprichter, de zaak voort onder de naam 'Uitgeverij Phoenix (Gebr. E. & M. Cohen). Na zeven uitgaven kwam met de verkoop van Phoenix aan G. van Reemst een einde aan anderhalve eeuw geschiedenis van de familie Cohen in het boekenvak.
Esther Cohen
Esther Zipporah Rosa Cohen (27 mei 1925 - 10 mei 1998) deed vanaf haar pensionering in 1986 diepgaand onderzoek naar de geschiedenis van haar voorouderlijke uitgeverij. In 1995 publiceerde zij in Uitgelezen boeken een voorlopige en sterk ingekorte versie van haar verhaal, getiteld: Van leesbibliotheek tot uitgeversbedrijf. Naast uitgebreid archiefonderzoek heeft zij veel kunnen putten uit het werk van haar oom, dr David E. Cohen, die in 1932 De geschiedenis van de familie Cohen in typoscript voltooide. Toen Esther in 1998 overleed, was zij met haar werk nog niet klaar, maar haar familie probeerde alsnog tot afronding en publicatie te komen. Dit is gelukt, doordat Marja Keyser, oud-bibliothecaris van de Koninklijke Vereniging van het Boekenvak en verbonden aan de afdeling Zeldzame en Kostbare Werken van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, enthousiast het
project voltooide. Zij werd bijgestaan door een redactiecomissie, die mede de tentoonstelling voorbereidde, bestaande uit:
drs F.J. Hoogewoud (Bibliotheca Rosenthaliana), G.G Cohen, broer van Esther, Z.R. Cohen, H.J. Cohen, neef van Esther, en prof. dr H. Daudt.

