Boeken

"Als ik mijn (proefschrift als) boek wil uitgeven of nog zou willen uitgeven? Dan verkoop ik toch niets meer?" zeggen veel auteurs.
Het tegendeel blijkt het geval. Inmiddels hebben ook veel uitgevers ontdekt dat het online publiceren de verkoop juist doet toenemen! Het internet wordt gebruikt om boeken te ontdekken, niet om ze te lezen! Echter als een boek wereldwijd toegankelijk is, kan elke potentiële lezer het zien en zal dus een grotere groep geneigd zijn het aan te kopen (long tail-effect). Bovendien zijn er maar weinig lezers die een heel boek uitprinten, maar als je het interessant genoeg vindt om te lezen, dan zal een lezer het al snel willen aankopen. Zoals uitgever Tim O'Reilly zegt:
"an author's worst problem isn't piracy, it's obscurity."

Na de kreten 'publish or perish' hoor je dan ook steeds meer de kreet 'index or perish'. Het geeft aan hoe belangrijk het is om zichtbaar te zijn. Het is dan ook belangrijk om in een vroeg stadium met een uitgever te spreken over het toegankelijk maken van het materiaal en daar afspraken over te maken. Zolang er nog geen afspraken met de uitgever zijn gemaakt bezit de auteur immers nog zijn gehele auteursrecht.

NWO heeft een speciaal stimuleringsfonds voor peer reviewed boeken (niet: proefschriften) bij een wetenschappelijke uitgever of in een wetenschappelijke reeks.

Proefschriften

Onlangs is de Nationale Proefschriftensite gelanceerd. Via deze website zijn veel proefschriften van alle Nederlandse universiteiten terug te vinden. Ook de proefschriften in UvA Dissertaties Online worden via de Nationale Proefschriftensite toegankelijk gemaakt. Tevens zijn de UvA proefschriften terug te vinden via Yahoo! en Google Scholar.
Veel proefschriften zijn inmiddels wereldwijd online beschikbaar. Echter soms is het vanwege de auteursrechten niet mogelijk een proefschrift via UvA Dissertaties Online wereldwijd aan te bieden. Vaak had dat voorkomen kunnen worden, maar in enkele gevallen helaas niet.

Als je één of meerdere artikelen nog moet publiceren of hebt aangeboden voor publicatie, kan het bij sommige uitgevers af te raden zijn deze artikelen online te plaatsen voor de artikelen officieel zijn geaccepteerd of gepubliceerd. 80% van de uitgevers heeft echter geen bezwaar tegen het plaatsen van een preprint op het internet. Een preprint is de originele versie zoals opgestuurd naar de uitgever voordat reviewing heeft plaats gehad. Het beleid van de uitgevers en de tijdschriften over preprints staat op SHERPA. Als de uitgever of het tijdschrift niet in SHERPA staat, is het aan te raden contact op te nemen met de (potentiële) uitgever. In alle andere gevallen zou er niets op tegen mogen zijn een proefschrift via UvA Dissertaties Online gratis toegankelijk te maken.

Auteurs vragen zich vaak af hoe het zit met reeds gepubliceerde artikelen die in het proefschrift zijn opgenomen. Dat is vaak een kwestie van presenteren. Als je de pdf van de uitgever in het proefschrift opneemt in de lay-out van het tijdschrift en dus gebruik maakt van de door de uitgever gemaakte pdf met bijbehorende copyright, volume, pagina's etc., dan laat je je kans voorbij gaan. Er zijn maar weinig uitgevers die dat toestaan. Gebruik je echter de laatste file (in Word of LateX) die je aan de uitgever hebt gestuurd dan zal dat bijna geen problemen opleveren. 80% van de tijdschriften staat het gebruik van een postprint toe. Een postprint is een artikel na de peer review: de laatste versie die aan de uitgever is gestuurd voordat het officieel wordt gepubliceerd. Op die manier kun je dus zelf bepalen of je er voor kiest je proefschrift wereldwijd toegankelijk te maken. Het beleid van uitgevers en de tijdschriften over postprints en het gebruik van de pdf van de uitgever is ook te vinden op SHERPA.

Embargo

Overigens is het volgens het Algemeen Promotiereglement te allen tijde verplicht de digitale versie van het proefschrift aan te bieden aan de Universiteitsbibliotheek, ook indien er een contract is gesloten met de uitgever. De UB zet de inhoud van het proefschrift dan onder embargo in de repository. Vaak gaat het om een embargo van een of twee jaar.

Ook de meeste uitgevers van handelsedities geven tegenwoordig toestemming om het proefschrift na 2 jaar alsnog vrij toegankelijk te maken. De details hierover staan in de Licentieovereenkomst voor niet-exclusieve openbaarmaking van proefschrift in digitale vorm.